TEVFİK FİKRET’İN ŞERMİN ESERİNDE PEDAGOJİK VİZYON VE SÖZ VARLIĞININ KARMA MODEL YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

Özet

Bu araştırma, Tevfik Fikret’in çocuk merkezli eğitim yaklaşımını ve Türk çocuk edebiyatına kazandırdığı Şermin’in pedagojik değerini nicel ve nitel yöntemlerle incelemektedir. Amacı, Tevfik Fikret’in “insan minyatürü” idealinin, eserdeki dilsel ve tematik yapıyla nasıl örtüştüğünü kanıtlamak ve Türk çocuk edebiyatı literatüründe metodolojik bir boşluğu doldurmaktır. Nicel analizde eserin 31 şiirinin tamamı ele alınmış; söz varlığı metrikleri (sözcük çeşitliliği oranı - SÇO ve ortalama cümle uzunluğu - OCU) ile tematik frekans dağılımları MAXQDA yazılımıyla hesaplanmıştır. Bulgular, eserin yüksek SÇO (0.5613) ve düşük OCU değeri (ortalama 3.47 sözcük) taşıdığını göstermiştir. Tematik frekans analizi ise doğa, ahlak, empati ve sanat gibi bütüncül karakter inşasına odaklanan konuların yoğunluğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bu bulgular, Tevfik Fikret'in eserlerinde, dilbilimsel karmaşıklıktan kaçınma ve aynı zamanda çocuğun bilişsel seviyesine uygun, zengin bir söz varlığı sunma çabasının istatistiksel olarak kanıtı niteliğindedir. Ayrıca, Tevfik Fikret’in eserlerindeki ahlak ve modernleşme anlayışı, dönemin diğer edebiyatçı ve aydınlarıyla karşılaştırmalı bir çerçevede de ele alınmıştır. Sonuç olarak Şermin, Tevfik Fikret’in insan-ı kâmil yetiştirme idealinin kalıcı bir pedagojik anıtı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract

This research examines Tevfik Fikret's child-centered educational approach and the pedagogical value of Şermin, which he contributed to Turkish children's literature, using quantitative and qualitative methods. The aim is to demonstrate how Tevfik Fikret's "human miniature" ideal aligns with the linguistic and thematic structure of the work and to fill a methodological gap in Turkish children's literature. In the quantitative analysis, all 31 poems from the work were examined; vocabulary metrics (word diversity rate (WV) and mean sentence length (MSL)) and thematic frequency distributions were calculated using MAXQDA software. The findings showed that the work had a high WV (0.5613) and a low WV (mean 3.47 words). Thematic frequency analysis revealed a high concentration of themes focusing on holistic character building, such as nature, morality, empathy, and art. These findings provide statistical evidence of Tevfik Fikret's efforts to avoid linguistic complexity in his works while simultaneously providing a rich vocabulary appropriate to the child's cognitive level. Furthermore, the understanding of morality and modernization in Tevfik Fikret's works is examined within a comparative framework with other literary figures and intellectuals of the period. Consequently, Şermin is considered an enduring pedagogical monument to Tevfik Fikret's ideal of raising a perfect human being.

Yazarlar

Hulusi GEÇGEL

Anahtar Kelimeler

Tevfik Fikret, Şermin, çocuk edebiyatı, karma analiz, sözcük çeşitliliği oranı (SÇO), ortalama cümle uzunluğu (OCU).

Yayın Bilgileri

Cilt

12

Sayı

95

Yıl

2025

Dil

Türkçe

Durum

Yayınlandı

Görüntülenme

0

İndirme

1

DOI

10.17121/ressjournal.3717

Dosyalar